*~* گـيـاهـان سـحـر آمـيـز *~*

گياه جعفری - Parsley

انگليسي:Percile , Parsley 

گياهي دوساله به ارتفاع 30/0 تا يك متر و داراي ريشه راست ،دوكي شكل يا متورم(بر حسب نژادهاي مختلف) و به رنگ مايل به زرد است.به حالت وحشي در اكثر نواحي جنوب شرقي اروپا،شمال افريقا،آسيا و ايران مي رويد و به علاوه در نواحي مختلف پرورش مي يابد.برگهاي جعفري،شفاف،به رنگ سبز تيره،داراي بريدگيهاي لوزي يا مثلث شكل با تقسيمات فرعي است.برگهاي قسمت فوقاني ساقه آن،منقسم به قطعات باريك و نوار مانند ،باظاهري متفاوت از برگهاي تحتاني مي باشد .گلهايي كوچك مايل به سبز ومجتمع به صورت چتر مركب دارد.در قاعده اشعه چترهاي اصلي و فرعي آن،زائده هاي باريك وغير مستقيم ديده مي شود.ميوه آن كوچك به درازاي 2ميليمتر ،به قطر يك ميليمتر يا كمي بيشتر ،به رنگ سبز وداراي بو و طعم بسيار معطر است.قسمت مورد استفاده جعفري ،ريشه،ميوه و ساقه هاي جوان برگدار آن است.

تركيبات شيميائي :
ميوه اين گياه داراي مواد روغني ،آلورون تانن،يك ماده ملون به رنگ زرد ،يك گلوكوزيد سمي به نام آپي ئين Apiine و اسانس است.اسانس آن كه از گرد ميوه جعفري به وسيله تاثير بخار آب بدست مي آيد،مايعي بيرنگ ،لوژير به وزن مخصوص 05/1تا 10/1 (بر حسب منشا گياه)،محلول در روغن و اسانس ها است و اگر تحت اثر سولفات آهن قرار گيرد ، به رنگ قرمز خوني در مي آيد .

بوي آن معطر وشامل آپيول Apiol ،ميريستيسين Myristisine ،به مقادير كم از اتراكسيد ها ،فنل ها ، اسيد پالميتيك،الدهيدها و ستن هاست.گلوكوزيد مذكور كه آپيوزيدApioside نيزناميده مي شود .اگر بطورساده تجزيه گردد،ماده اي به نام آپي ژينApigenineونوعي قند به نام آپيوز Apiose مي دهد. ريشه جعفري داراي 05/0تا08/0درصد اسانس ،مواد قندي و 5درصد موادمعدني است .بوي ريشه جعفري،معطرو طعم آن كم وبيش شبيه قسمت هاي هوائي گياه است.


خواص درماني :
اعضاي مختلف جعفري مانند ريشه ،ميوه و شاخه هاي برگدار آن داراي اختصاصات درماني به شرح زير است :
ريشه جعفري، اثر مدر و اشتها آور دارد .جوشانده ريشه و بطور كلي تمام قسمتهاي گياه ،در موارد آب آوردن انساج ،خيز عمومي بدن ،سنگ كليه،اختلالات دستگاه هضم ،نفخ،زردي،بيماري هاي كبد وطحال ،تنگي نفس ،ترشحات زنانگي،قطع حالت قاعدگي در زنان جوان ناشي از ضعف،بيماري هاي جلدي و همچنين قاعدگي هاي دردناك بكارمي رود.مصرف آن در سرخك باعث مي گردد كه ظهور دانه ها به وضع آسانتر صورت گيرد.

ميوه جعفري (دانه) ، صفات درماني شبيه ريشه آن دارد .بعلاوه اثر آن در رفع تب هاي نوبه و باز شدن قاعدگي ،قطعي است. در استعمال ،له شده گياه در رفع انسداد مجاري شير وتجمع آن در پستان،ضرب خوردگي وخون مردگي،با قرار دادن بر روي عضو اثر مفيد ظاهر مي نمايد.آپيول ،يكي از مواد تشكيل دهنده اسانس دانه جعفري است ولي تحت اين نام سه نوع ماده داروئي با تركيبات متفاوت به شرح زير در بازرگاني عرضه مي شود:
1-Apiol distille،كه در واقع اسانس ميوه جعفري است و قسمت اعظم آنرا نيزآپيول و آپي ئين تشكيل مي دهد.
2-آپيول سبز(Apiol vert) -عصاره الكلي ميوه جعفري است كه تحت اثر اتر از آن بدست مي آيد.
3-آپيول متبلور(Apiol cristallise)- كه يكي از مواد تشكيل دهنده اسانس جعفري و مايعي با حالت روغني،به رنگ زرد يا زرد مايل به سبز و حتي سبز است.به طور كامل در الكل 95درجه و اتر حل مي شود.وزن مخصوص آن نيز در گرماي 15 درجه بين 125/1 و 135/1 ميباشد.

آپيول ،اثر قاعده آور و تب بر دارد.بايد توجه داشت كه آبيول ماده اي است سمي و مصرف آن منحصراً بايد با اجازه پزشك متخصص صورت گيرد.
درباره جعفري ذكر اين نكته لازم است كه اين گياه به همان اندازه كه مورد توجه حيواناتي مانند خرگوش و گوسفند است و مي تواند مورد استفاده آنها قرار گيرد،پايه هاي دانه دار آن ممكن است براي پرندگاني مانند مرغ،طوطي و غيره ايجاد مسموميت نمايد.

صور دارويي :
جوشانده 15تا60در هزار ريشه يا گياه كامل به عنوان مدر-شيره تازه گياه به مقدار100تا150گرم(داراي اثر مشابه آپيول)-گرد برگ جعفري به مقدار 2 گرم در روزجوشانده 5تا10 گرم ميوه (دانه)در200 گرم آب به عنوان مدر و 30گرم آن در250 گرم آب به عنوان قاعده آور.

آپيول، در موارد تاخير وقطع حالت قاعدگي زنان جوان و اشكال وقوع آن كه غالبا با درد همراه است،به مقدار 25/0 گرم،صبح وعصر بكار مي رود.
جعفري از سبزي هاي مفيدي است كه مورد توجه همه مردم است .بعضي از نژادهاي پرورش يافته آن كه برگهاي چين خورده و موج دار دارند،داراي مقدار كمتري از مواد موثره مي باشند.
جعفري از سبزيهاي مفيدي است كه مصارف فراوان در تهيه اغذيه دارد و از اين نظر در غالب نواحي پرورش مي يابد.

Reference:
Medicinal plants (Volume One) Dr . ALI ZARGARI Professor of Tehran University